ದೀಪಾವಳಿ, ಅಂದರೆ ದೀಪಗಳ ಸಾಲು. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಹಿಂದೂಗಳು, ಜೈನರು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಡಗರ, ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ಇದನ್ನು “ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಂಧಕಾರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕಿನ, ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಐತಿಹ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ). ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ಧನತ್ರಯೋದಶಿ (ಧನತೇರಸ್): ಈ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವತೆಯಾದ ಕುಬೇರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ: ಈ ದಿನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಅಭ್ಯಂಜನ (ಎಣ್ಣೆ ಸ್ನಾನ) ಮಾಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ದೀಪಾವಳಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ): ಇದು ಮುಖ್ಯ ಹಬ್ಬದ ದಿನ. ಶ್ರೀರಾಮನು ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಜನರು ದೀಪಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು. ಈ ದಿನದಂದು ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ (ಗೋವರ್ಧನ ಪೂಜೆ): ಈ ದಿನ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಮನ ಅವತಾರವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಬಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಬಲೀಂದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಮ ದ್ವಿತೀಯ (ಭಾಯಿ ದೂಜ್): ಈ ದಿನ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸಹೋದರಿಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಚರಣೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
ದೀಪಾವಳಿಯ ಆಚರಣೆಯು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.
ದೀಪಾಲಂಕಾರ: ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆ ವೇಳೆ ಮನೆ, ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳು (ಮಣ್ಣಿನ ದೀಪಗಳು), ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗೋಲಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದು ಉತ್ಸವದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ: ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳ ವಿನಿಮಯ: ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ.
ಪಟಾಕಿ ಸಿಡಿಸುವುದು: ಸಂಭ್ರಮದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹಬ್ಬದ ಮೆರಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪಟಾಕಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅರಿವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಂದೇಶ
ದೀಪಾವಳಿಯು ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ಜ್ಞಾನ, ಶುಭ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ತುಂಬುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬ, ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನಡುವೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ದೀಪಾವಳಿಯ ಈ ಹಬ್ಬವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತರಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸೋಣ.
