ಮಂಗಳೂರು ರೈಲು ಪ್ರದೇಶವು ಇಂದಿನಿಂದ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026ರಿಂದ, ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆಯ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ವಿಭಾಗದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ. ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಬಳಿಕ ಮಂಗಳೂರು ರೈಲು ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೈಸೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿರುವುದು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈಲ್ವೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಂಡಳಿಯ ಆಗಸ್ಟ್ 21ರ ಆದೇಶದಂತೆ ಈ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದಲೇ ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಸೆಂಟ್ರಲ್, ಮಂಗಳೂರು ಜಂಕ್ಷನ್, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಮಾರ್ಷಲಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು ಭಾಗದಿಂದ ಉಳ್ಳಾಲದವರೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಉಳ್ಳಾಲವು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವಿನ ಹೊಸ ಅಂತರ್‌ವಿಭಾಗೀಯ ಗಡಿ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಲಿದೆ. ಥೋಕೂರು ಮಾತ್ರ ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಮಂಗಳೂರು ರೈಲು ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿರುವುದಲ್ಲ; ಅದರ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಮೈಸೂರಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗವು ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದು, ರೈಲುಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ಮತ್ತು 29ರಂದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಬಳಿಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30ರಂದು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ.
ಆದರೆ, ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಮಂಗಳೂರು ಭಾಗದ ರೈಲುಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ರೈಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಮಂಗಳೂರು ಕೋಚಿಂಗ್ ಡಿಪೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರೈಲುಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣದ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲ. ಕನಿಷ್ಠ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ಡಿಆರ್‌ಎಂ ಮುದಿತ್ ಮಿತ್ತಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಭಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಕ್ಷಣವೇ ರೈಲುಗಳ ಸಮಯ ಅಥವಾ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ.
ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಬಹುದು. ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶವು ನ್ಯೂ ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರು, ಪಣಂಬೂರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 55 ಕಿ.ಮೀ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗ, ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಲೋಡಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ರೈಲ್ವೆ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿವೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹600–800 ಕೋಟಿ ಬರಬಹುದೆಂದು ರೈಲ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವರದಿಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ. ಮಂಗಳೂರು–ಹಾಸನ–ಮೈಸೂರು–ಬೆಂಗಳೂರು ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮೂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಸನ ಘಟ್ಟ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ರಸ್ತೆ, ಬಂಟ್ವಾಳ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು ಭಾಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಹೊಸ ರೈಲುಗಳು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಗಳು ಅಥವಾ ವೇಗದ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಕೇವಲ ವಿಭಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೇಡಿಕೆ, ಮಾರ್ಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ರೈಲುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದ ವಿಭಾಗ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈಲ್ವೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶ ತೆರೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆ; ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊಸ ರೈಲು ಸೇವೆಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರು–ಬೆಂಗಳೂರು ಸಂಪರ್ಕದ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಬದಲಾವಣೆ ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ರೈಲು ಜಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿದೆ.
ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ರೈಲ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮನ್ವಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಆಸ್ತಿಗಳು, ದಾಖಲೆಗಳು, ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಯವಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಕುರಿತು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 ಮಂಗಳೂರು ರೈಲ್ವೆಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ದಿನ. ಮಂಗಳೂರು ಈಗ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ವಿಭಾಗದ ಭಾಗವಲ್ಲ; ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಿಜವಾದ ಯಶಸ್ಸು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹೊಸ ರೈಲುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ, ಬೆಂಗಳೂರು–ಮಂಗಳೂರು ಸಂಪರ್ಕ ಎಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಸಂಪರ್ಕ ಎಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿಯ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರಲಿದೆ.
